Europapa

Over het nummer

«Europapa» werd op 29 februari 2024 uitgebracht als Nederlandse inzending voor het Eurovisiesongfestival van dat jaar in Malmö, en binnen enkele dagen was het het meest besproken nummer van de wedstrijd. Het is een uitbarsting van twee minuten veertig aan happy hardcore, de snelle, felle, bewust vrolijke dansmuziek die in de jaren negentig de Nederlandse raves vulde, en het werd gemaakt door mensen die dat geluid van binnenuit kennen: de muziek staat op naam van Paul Elstak, een van de pioniers van het genre, samen met Teun de Kruif (die werkt als Tantu Beats), Thijmen Melissant en Dylan van Dael, en de tekst op naam van Joost Klein met Donny Ellerström en Tim Haars. Elstak en De Kruif produceerden het.

Joost Klein werd op 10 november 1997 geboren in Leeuwarden en groeide op in Britsum, een dorp in Friesland. Hij begon in 2010 als tiener-YouTuber, met sketches en korte documentaires onder de naam EenhoornJoost, voordat hij de muziek in ging. In 2024 was hij al goed bekend in Duitsland en in eigen land, nadat «Friesenjung», een samenwerking uit 2023 met Ski Aggu en Otto Waalkes, daar naar nummer één was gegaan. Achter de speelse persona zit een harde biografie: zijn vader stierf aan kanker toen Joost nog een jongen was, en zijn moeder overleed ongeveer een jaar later, in 2011. Daarna werd hij grootgebracht door zijn oudere broer en zus, en het verlies loopt door een groot deel van zijn liedjes heen.

Dat is de sleutel tot «Europapa». Aan de oppervlakte is het een reislied: een jongeman zonder geld en met een kwijtgeraakt paspoort die besluit Europa toch te gaan zien, met de bus en de trein, zonder visum nodig te hebben, en die op zijn verbeelding vertrouwt waar zijn portemonnee tekortschiet. Het viert de open grenzen van het Schengengebied en strooit onderweg flarden van verschillende Europese talen rond. Daaronder verraadt de titel waar het om draait. «Europapa» is Europa plus papa, en «pa» is het alledaagse Nederlandse woord voor vader. Het nummer is een brief aan zijn vader, en het is zo geschreven dat het feest en het verdriet naast elkaar staan in plaats van elkaar op te heffen.

Het duidelijkste teken van die dubbele betekenis is een muzikaal citaat. Op een gegeven moment zet de zanger de radio aan en hoort hij «Papaoutai» van Stromae, de hit uit 2013 van de Belgische artiest waarvan de titel vraagt waar papa is en die over een afwezige vader gaat. Dan, na het laatste refrein, valt de beat helemaal weg. In een stil slotgedeelte richt de zanger zich niet langer tot Europa maar spreekt hij zijn vader toe, haalt hij iets aan wat zijn vader hem ooit vertelde over de wereld en haar grenzen, en zegt hij hem dat hij geluisterd heeft. De rave, zo blijkt, was een manier om het advies van een vader op te volgen.