Désenchantée

Over het nummer

«Désenchantée» werd op 18 maart 1991 uitgebracht als eerste single van «L’Autre…», het derde studioalbum van Mylène Farmer, dat in april volgde. Zoals bij alles wat ze in die jaren opnam, waren de rollen in tweeën verdeeld: Farmer schreef de tekst en Laurent Boutonnat componeerde en produceerde de muziek. Het nummer werd opgenomen in de Studio Méga in Parijs, met de Amerikaanse zangeressen Debbie Davis en Carole Fredericks op achtergrondzang, en het koppelt een helder, dansbaar synthpoparrangement — piano, zware percussie, een refrein gemaakt om door een menigte te worden gezongen — aan een tekst die een van de donkerste is die ooit bovenaan de Franse hitlijsten stonden.

Het nummer is een portret van stuurloosheid en uitputting. In de coupletten lijkt de vertelster eerder zwevend dan levend: ze drijft, ze wacht, ze vraagt zich af tot wie ze zich zou kunnen wenden, en ze geeft toe dat de enige rust die ze ooit heeft gevonden, voortkwam uit het feit dat het haar niets meer kon schelen. Ze zou graag een verloren onschuld terugvinden, maar niets om haar heen heeft nog zin. Het refrein verbreedt het beeld van één persoon naar een hele generatie. Ze beschrijft haar idealen en zelfs haar woorden als beschadigd, zegt dat ze een ziel zoekt die haar kan helpen, en noemt zichzelf lid van een ontgoochelde generatie. Het tweede couplet keert zich naar de dood, naar geloof en rede die instorten, en eindigt met een uitdagend schouderophalen richting de hemel zelf.

Farmer haalde de sfeer bij de Roemeense filosoof Emil Cioran, wiens vroege boek «Sur les cimes du désespoir» (1934) een lang essay is over wanhoop, slapeloosheid en het weigeren van troost. De timing deed de rest. De single verscheen tijdens de Golfoorlog en een golf van studentenprotesten in Frankrijk, en veel luisteraars hoorden het als commentaar op het moment — een jonge generatie die vond dat ze een kapotte wereld had geërfd. Farmer zelf verzette zich altijd tegen die lezing en hield vol dat het nummer alleen over haar eigen gevoelens ging, niet over politiek.

Voor wie Frans leert, is «Désenchantée» een compacte les in hoe het Frans over gemoedstoestanden praat. De eerste regels zijn opgebouwd uit kale infinitieven zonder enig onderwerp, wat handelingen in een toestand verandert. De coupletten gebruiken de subjonctif om een wens uit te drukken, de conditionnel om te zeggen wat ze zou willen, de futur om zich voor te stellen wie zou kunnen helpen, en het beperkende «ne … que» om te zeggen dat iets maar op één manier gebeurde. Het bevat ook een aantal idiomen die elke Franstalige kent: van grote hoogte vallen wanneer een hoop instort, niet weten tot welke heilige je moet bidden wanneer je niemand meer hebt, en tegen de wind in zeilen.