Djadja

Over het nummer

«Djadja» is het nummer dat Aya Nakamura veranderde van een veelbelovende nieuwkomer in de meest gestreamde Franstalige vrouw van haar generatie. Het verscheen op 6 april 2018 bij Rec. 118, Parlophone en Warner Music France en was de eerste single van haar tweede album, «Nakamura», dat in november van hetzelfde jaar volgde. Nakamura schreef de tekst zelf; muziek en productie zijn van Le Side, de producer achter veel van haar vroege werk. Het nummer is kort, nog geen drie minuten, gebouwd op een lichte afropopgroove met vleugjes dancehall en R&B, en het beweegt in het ontspannen, wiegende tempo dat haar handelsmerk werd.

Het nummer is een antwoord. Een man die de zangeres Djadja noemt, vertelt rond dat ze samen iets hebben gehad, en de geruchten hebben haar bereikt. Ze antwoordt hem rechtstreeks, half geamuseerd en half woedend. Ze herinnert hem eraan dat de wereld kleiner is dan hij denkt en dat ze elkaar vast nog eens tegenkomen. Ze zegt dat ze hem in het openbaar voor schut zou kunnen zetten, maar dat dat niet haar stijl is, en dat ze geen tijd gaat verspillen aan hem de les lezen alsof ze zijn moeder is: ze heeft wel iets beters om aan te denken, te beginnen met haar eigen carrière en haar eigen geld. Regel voor regel haalt ze zijn verhaal onderuit, waarschuwt ze hem dat de rol die hij speelt hem zal inhalen, en slaat ze de deur dicht voor elke mogelijkheid dat zijn versie klopt.

Die houding zorgde ervoor dat het nummer zich zo ver verspreidde. «Djadja» werd vrijwel meteen gehoord als een statement over reputatie en over het recht van een jonge vrouw om roddels op haar eigen voorwaarden te beantwoorden. Het is geen verdrietig lied over een verloren liefde, maar een zelfverzekerde, zelfs vrolijke weigering om zich te laten definiëren door wat een man over haar zegt. Commentatoren in Frankrijk noemden het vaak een «girl power»-anthem, en het werd een vaste waarde op feesten, bruiloften en in clubs ver buiten de Franstalige wereld, ook in landen waar de meeste luisteraars alleen de melodie en de toon begrepen.

Voor wie de taal leert, is het nummer een spoedcursus in het Frans dat jongeren in de Parijse voorsteden echt spreken. Standaardgrammatica staat naast slang: het ontkennende partikel «ne» verdwijnt bijna, voornaamwoorden worden in één lettergreep geperst, en een handvol woorden komt uit het West-Afrikaanse Frans, uit verlan (de Franse gewoonte om lettergrepen om te draaien) en uit het Engels. Een aantal van die woorden staat niet in gewone woordenboeken; de grove woorden staan wel in de woordenschat van de kaart, want je gaat ze horen. Wat overblijft is nog steeds heel rijk: alledaagse werkwoorden in de imparfait, de conditionnel en de futur, vaste uitdrukkingen voor de les lezen, doen alsof, geld verdienen of iets per ongeluk doen, en veel van de informele lijm — «blijkbaar», «hoe dan ook», «echt niet» — die een echt gesprek bij elkaar houdt.