La grammatica olandese, spiegata con le canzoni

Il verbo è inchiodato al secondo posto

In una principale olandese il verbo coniugato è il SECONDO elemento, qualunque cosa venga prima.

Ik ga morgen naar Utrecht. Ma: Morgen GA ik naar Utrecht — se inizi con altro, il soggetto passa dopo il verbo.

Nella subordinata fa il contrario e va in fondo: …omdat ik morgen naar Utrecht ga.

Lo senti in: Als het avond is (Suzan & Freek) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Dansen aan zee (BLØF) · De diepte (S10) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Ze Zeggen (Sef) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

De o het: l’unica cosa da imparare a memoria

Ogni nome olandese prende DE o HET, e quasi non c’è regola: l’articolo si impara con la parola, come il genere in italiano.

Due terzi sono parole DE, e TUTTI i plurali sono DE: het huis → de huizen.

Tutti i diminutivi sono HET: het huisje, het meisje.

E la scelta si propaga: deze man ma dit huis.

Lo senti in: 600PK (Lijpe & Mula B) · Als het avond is (Suzan & Freek) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Brabant (Guus Meeuwis) · De diepte (S10) · Europapa (Joost Klein) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Leef (André Hazes Jr.) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Viva De Romeo's (De Romeo's)

Verbi che si spezzano a metà

Molti verbi olandesi sono una preposizione attaccata a un verbo, e appena si coniugano la prima metà vola in fondo alla frase.

opstaan → ik sta om zeven uur OP · meenemen → neem je paraplu MEE.

Al perfetto il ge- si infila IN MEZZO: opgestaan, meegenomen.

Lo senti in: Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Vuurwerk (Camille)

’t Kofschip: T o D al passato

Un verbo debole aggiunge -te/-de al passato e -t/-d al participio, e c’è un trucco che decide quale.

Di’ la radice ad alta voce. Se finisce con uno dei suoni di ’t KOFSCHIP — t, k, f, s, ch, p — si scrive T: werken → werkte → gewerkt.

Altrimenti si scrive D: wonen → woonde → gewoond.

Lo senti in: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · 600PK (Lijpe & Mula B) · Atlas (Pommelien Thijs) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Dansen aan zee (BLØF) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Leef (André Hazes Jr.) · Parijs (Kenny B) · Vuurwerk (Camille)

I verbi forti cambiano vocale

Come in inglese, l’olandese ha una seconda famiglia di verbi che non aggiungono desinenza: cambiano la vocale interna.

zingen → zong → gezongen · drinken → dronk → gedronken.

Il participio di un verbo forte finisce in -EN, mai in -t o -d.

Lo senti in: Atlas (Pommelien Thijs) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Europapa (Joost Klein) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Viva De Romeo's (De Romeo's)

Zich: l'azione torna al soggetto

Alcuni verbi hanno un pronome riflessivo fisso: zich herinneren, zich vergissen, zich vervelen.

Il pronome cambia con la persona: ik vergis me, jij vergist je, hij vergist zich.

Molti non sono riflessivi nelle altre lingue, e viceversa — sta col verbo e si impara con lui.

Nella subordinata si sposta avanti, prima del verbo che va in fondo.

Lo senti in: Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik)

Er: la parolina che fa quattro mestieri

ER è la parola più difficile dell'olandese, perché ha quattro lavori diversi.

LUOGO: ik woon er. SOGGETTO FITTIZIO: er staat iemand voor de deur. QUANTITÀ: ik heb er drie.

E con una preposizione sostituisce una COSA, mai una persona: erop, ermee, erover.

Non si può togliere, anche se sembra non voler dire niente.

Lo senti in: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Atlas (Pommelien Thijs) · Brabant (Guus Meeuwis) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Viva De Romeo's (De Romeo's) · Vuurwerk (Camille) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

Nella subordinata il verbo va in fondo

Nella principale il verbo sta al secondo posto. Nella subordinata si sposta fino alla fine.

Parole che aprono una subordinata: omdat, dat, als, terwijl, hoewel, of, wanneer.

Ik ga naar huis diventa: … omdat ik naar huis ga.

Se ci sono due verbi, vanno tutti e due in fondo e restano insieme: … omdat ik naar huis wil gaan.

Lo senti in: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Brabant (Guus Meeuwis) · Leef (André Hazes Jr.) · Parijs (Kenny B) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Rood (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Vuurwerk (Camille) · Ze Zeggen (Sef)

Kunnen, moeten, willen, mogen

I modali si coniugano loro e mandano il secondo verbo, all'infinito, IN FONDO A TUTTO: ik wil naar huis gaan.

Sono irregolari al singolare: ik kan, jij kunt, ik mag, ik wil, ik moet.

Mogen è il permesso e kunnen la capacità — due cose che molte lingue dicono con una parola sola.

E il secondo verbo non prende te: ik moet gaan, mai «ik moet te gaan».

Lo senti in: Als het avond is (Suzan & Freek) · De diepte (S10) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Europapa (Joost Klein) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Leef (André Hazes Jr.) · Parijs (Kenny B) · Rood (Marco Borsato) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Ze Zeggen (Sef)

Il participio con ge-

L'olandese racconta il passato quasi sempre con hebben o zijn più un participio: ik heb gewerkt.

Quel participio prende ge- davanti e -d o -t dietro nei verbi deboli; i forti finiscono in -en e cambiano vocale: gezongen, gedronken.

I verbi che cominciano per be-, ver-, ge-, ont- o her- NON prendono ge-: betaald, verkocht.

Il participio va in fondo alla frase, lontano dall'ausiliare.

Lo senti in: Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Als het avond is (Suzan & Freek) · Atlas (Pommelien Thijs) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Brabant (Guus Meeuwis) · Dansen aan zee (BLØF) · Europapa (Joost Klein) · Leef (André Hazes Jr.) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Rood (Marco Borsato) · Viva De Romeo's (De Romeo's)

Mijn, jouw, zijn, haar

I possessivi non cambiano con la parola che segue: mijn huis e mijn huizen.

Zijn è «di lui», haar è «di lei» — con animali e cose segue il genere della parola.

Je è la forma atona di jouw e si usa molto più spesso; jouw sottolinea di chi è.

E c'è una seconda serie che sta da sola: die van mij, de mijne.

Lo senti in: 600PK (Lijpe & Mula B) · Dansen aan zee (BLØF) · De diepte (S10) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Parijs (Kenny B) · Rood (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Viva De Romeo's (De Romeo's) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Vuurwerk (Camille) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

Il diminutivo in -je

A quasi ogni sostantivo si può attaccare -je, e allora è piccolo, simpatico, o meno grave: een biertje, een momentje.

La forma dipende dal suono che precede: -je, -tje, -pje, -kje o -etje.

E succede una cosa importante: un diminutivo è SEMPRE het, qualunque fosse il suo genere. De man dà het mannetje.

L'olandese lo usa molto più di altre lingue, spesso non per dire «piccolo» ma per suonare gentile.

Lo senti in: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · 600PK (Lijpe & Mula B) · Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Atlas (Pommelien Thijs) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Europapa (Joost Klein) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie)

Gaan, zullen, o semplicemente il presente

L'olandese ha tre modi di parlare del futuro, e di solito vince il più semplice.

Il PRESENTE con una parola di tempo è il più comune: morgen ga ik naar Amsterdam.

GAAN + infinito è un piano o qualcosa che vedi arrivare: ik ga het vragen.

ZULLEN suona più formale e si usa soprattutto per una promessa o una proposta: zal ik je helpen?

Lo senti in: Als het avond is (Suzan & Freek) · Brabant (Guus Meeuwis) · De diepte (S10) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Rood (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Ze Zeggen (Sef) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

Confrontare: -er, -st e dan

L'olandese attacca la desinenza alla parola, come l'inglese: groot, groter, grootst.

Dan è la parola per confrontare: groter dan ik. Als si usa solo per l'uguaglianza: net zo groot als ik.

Le parole in -r infilano una d: duur dà duurder.

Gli irregolari sono pochi: goed/beter/best, veel/meer/meest, weinig/minder/minst.

Lo senti in: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · 600PK (Lijpe & Mula B) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Dansen aan zee (BLØF) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Parijs (Kenny B) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Ze Zeggen (Sef) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)