La gramática del neerlandés, explicada con canciones

El verbo está clavado en segundo lugar

En una oración principal neerlandesa el verbo conjugado es el SEGUNDO elemento, empiece la frase como empiece.

Ik ga morgen naar Utrecht. Pero: Morgen GA ik naar Utrecht — si empiezas por otra cosa, el sujeto salta detrás del verbo.

En la subordinada hace justo lo contrario y se va al final: …omdat ik morgen naar Utrecht ga.

Se oye en: Als het avond is (Suzan & Freek) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Dansen aan zee (BLØF) · De diepte (S10) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Ze Zeggen (Sef) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

De o het: lo único que hay que memorizar

Todo nombre neerlandés lleva DE o HET, y casi no hay regla: el artículo se aprende con la palabra, como el género en español.

Dos tercios largos son palabras DE; y TODOS los plurales son DE, fuera cual fuera el singular: het huis → de huizen.

Todos los diminutivos son HET: het huisje, het meisje.

Y la elección se contagia: deze man pero dit huis.

Se oye en: 600PK (Lijpe & Mula B) · Als het avond is (Suzan & Freek) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Brabant (Guus Meeuwis) · De diepte (S10) · Europapa (Joost Klein) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Leef (André Hazes Jr.) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Viva De Romeo's (De Romeo's)

Verbos que se parten por la mitad

Muchos verbos neerlandeses son una preposición pegada a un verbo, y en cuanto se conjugan la primera mitad sale volando al final de la frase.

opstaan → ik sta om zeven uur OP · meenemen → neem je paraplu MEE.

En el perfecto el ge- se mete EN MEDIO: opgestaan, meegenomen.

Las dos mitades solo van juntas en el infinitivo y al final de una subordinada.

Se oye en: Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Vuurwerk (Camille)

’t Kofschip: T o D en el pasado

Un verbo débil neerlandés añade -te/-de en pasado y -t/-d en el participio, y hay un truco que decide cuál.

Di la raíz en voz alta. Si acaba en uno de los sonidos de ’t KOFSCHIP —t, k, f, s, ch, p— se escribe T: werken → werkte → gewerkt.

Si no, se escribe D: wonen → woonde → gewoond.

Cuenta el SONIDO, no la letra: verhuizen suena en z, así que es verhuisde.

Se oye en: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · 600PK (Lijpe & Mula B) · Atlas (Pommelien Thijs) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Dansen aan zee (BLØF) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Leef (André Hazes Jr.) · Parijs (Kenny B) · Vuurwerk (Camille)

Los verbos fuertes cambian de vocal

Igual que el inglés, el neerlandés tiene una segunda familia de verbos que no añaden terminación: cambian la vocal de dentro.

zingen → zong → gezongen · drinken → dronk → gedronken · schrijven → schreef → geschreven.

El participio de un verbo fuerte acaba en -EN, nunca en -t ni -d. Esa terminación es la forma más rápida de distinguir las dos familias.

Se oye en: Atlas (Pommelien Thijs) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Europapa (Joost Klein) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Viva De Romeo's (De Romeo's)

Zich: la acción vuelve al sujeto

Algunos verbos llevan un pronombre reflexivo fijo: zich herinneren, zich vergissen, zich vervelen.

El pronombre cambia con la persona: ik vergis me, jij vergist je, hij vergist zich.

Muchos no son reflexivos en otras lenguas, y al revés — va con el verbo y se aprende con él.

En la subordinada se adelanta, delante del verbo que va al final.

Se oye en: Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik)

Er: la palabrita que hace cuatro cosas

ER es la palabra más difícil del neerlandés, porque tiene cuatro trabajos distintos.

LUGAR: ik woon er. SUJETO PROVISIONAL: er staat iemand voor de deur. CANTIDAD: ik heb er drie.

Y con una preposición sustituye a una COSA, nunca a una persona: erop, ermee, erover.

No se puede quitar, aunque parezca que no significa nada.

Se oye en: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Atlas (Pommelien Thijs) · Brabant (Guus Meeuwis) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Viva De Romeo's (De Romeo's) · Vuurwerk (Camille) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

En la subordinada el verbo se va al final

En la principal el verbo va en segunda posición. En la subordinada se desplaza hasta el final.

Palabras que abren subordinada: omdat, dat, als, terwijl, hoewel, of, wanneer.

Ik ga naar huis se convierte en: … omdat ik naar huis ga.

Si hay dos verbos, los dos van al final y se quedan juntos: … omdat ik naar huis wil gaan.

Se oye en: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · Bloed, Zweet en Tranen (André Hazes) · Brabant (Guus Meeuwis) · Leef (André Hazes Jr.) · Parijs (Kenny B) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Rood (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Vuurwerk (Camille) · Ze Zeggen (Sef)

Kunnen, moeten, willen, mogen

Los modales se conjugan ellos y mandan el segundo verbo, en infinitivo, AL FINAL DEL TODO: ik wil naar huis gaan.

Son irregulares en singular: ik kan, jij kunt, ik mag, ik wil, ik moet.

Mogen es permiso y kunnen es capacidad — dos cosas que muchas lenguas dicen con una sola palabra.

Y el segundo verbo no lleva te: ik moet gaan, nunca «ik moet te gaan».

Se oye en: Als het avond is (Suzan & Freek) · De diepte (S10) · Duurt te lang (Davina Michelle) · Europapa (Joost Klein) · Ik leef niet meer voor jou (Marco Borsato) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Leef (André Hazes Jr.) · Parijs (Kenny B) · Rood (Marco Borsato) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Ze Zeggen (Sef)

El participio con ge-

El neerlandés cuenta el pasado casi siempre con hebben o zijn más un participio: ik heb gewerkt.

Ese participio lleva ge- delante y -d o -t detrás en los verbos débiles; los fuertes acaban en -en y cambian la vocal: gezongen, gedronken.

Los verbos que empiezan por be-, ver-, ge-, ont- o her- NO llevan ge-: betaald, verkocht.

El participio se va al final de la frase, lejos del auxiliar.

Se oye en: Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Als het avond is (Suzan & Freek) · Atlas (Pommelien Thijs) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Brabant (Guus Meeuwis) · Dansen aan zee (BLØF) · Europapa (Joost Klein) · Leef (André Hazes Jr.) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Rood (Marco Borsato) · Viva De Romeo's (De Romeo's)

Mijn, jouw, zijn, haar

Los posesivos no cambian con la palabra que va detrás: mijn huis y mijn huizen.

Zijn es «de él», haar es «de ella» — con animales y cosas sigue el género de la palabra.

Je es la forma átona de jouw y se usa muchísimo más; jouw subraya de quién es.

Y hay una segunda serie que va sola: die van mij, de mijne.

Se oye en: 600PK (Lijpe & Mula B) · Dansen aan zee (BLØF) · De diepte (S10) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Parijs (Kenny B) · Rood (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Viva De Romeo's (De Romeo's) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Vuurwerk (Camille) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

El diminutivo en -je

A casi cualquier sustantivo se le puede pegar -je, y entonces es pequeño, simpático, o menos grave: een biertje, een momentje.

La forma depende del sonido de antes: -je, -tje, -pje, -kje o -etje.

Y entonces pasa algo importante: un diminutivo es SIEMPRE het, sea cual fuera su género. De man da het mannetje.

El neerlandés lo usa mucho más que otras lenguas, y a menudo no para decir «pequeño» sino para sonar amable.

Se oye en: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · 600PK (Lijpe & Mula B) · Als Ge Slaapt (Yong Yello) · Atlas (Pommelien Thijs) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Europapa (Joost Klein) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie)

Gaan, zullen, o simplemente el presente

El neerlandés tiene tres maneras de hablar del futuro, y suele ganar la más sencilla.

El PRESENTE con una palabra de tiempo es lo más normal: morgen ga ik naar Amsterdam.

GAAN + infinitivo es un plan o algo que ves venir: ik ga het vragen.

ZULLEN suena más formal y se usa sobre todo para una promesa o una propuesta: zal ik je helpen?

Se oye en: Als het avond is (Suzan & Freek) · Brabant (Guus Meeuwis) · De diepte (S10) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Ik neem je mee (Gers Pardoel) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Rood (Marco Borsato) · Stiekem (Maan ft. Goldband) · Traag (Bizzey feat. Jozo & Kraantje Pappie) · Ze Zeggen (Sef) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)

Comparar: -er, -st y dan

El neerlandés pega la terminación a la palabra, igual que el inglés: groot, groter, grootst.

Dan es la palabra para comparar: groter dan ik. Als solo se usa para la igualdad: net zo groot als ik.

Las palabras acabadas en -r meten una d: duur da duurder.

Los irregulares son pocos: goed/beter/best, veel/meer/meest, weinig/minder/minst.

Se oye en: 100 Tranen (Qlas, Antoon & Boef) · 600PK (Lijpe & Mula B) · Blijven slapen (Snelle & Maan) · Dansen aan zee (BLØF) · Het Regent Zonnestralen (Acda en de Munnik) · Hij is van mij (Kris Kross Amsterdam, Maan & Tabitha feat. Bizzey) · Parijs (Kenny B) · Pijnstiller (Suzan & Freek) · Vonken & Vuur (Clouseau) · Ze Zeggen (Sef) · Zoutelande (BLØF ft. Geike Arnaert)