Italiaanse uitspraak, uitgelegd met liedjes
10 korte lessen over hoe het italiaans echt klinkt: de klanken die het oor van een leerling mist, en waarom. Elke les noemt de liedjes waarin je het hoort.
Dubbele medeklinkers zijn een ander woord
In het Italiaans wordt een dubbele medeklinker echt langer aangehouden, en dat verandert de betekenis.
Houd de medeklinker vast en maak de klinker ervoor kort. Dit verraadt een buitenlands accent het snelst.
Te horen in: Agitare coca cola (Tommaso Paradiso) · Alibi (Tananai) · Forse (Tommaso Paradiso)
Harde en zachte C en G
C en G veranderen van klank afhankelijk van de klinker erna.
Voor a, o, u zijn ze hard.
Voor e, i worden ze zacht: giro klinkt als "dzjie-ro".
Om ze hard te houden voor e en i zet het Italiaans er een H tussen: che, chi, ghe, ghi — vandaar cerchi en pagherò in de werkwoordstabellen.
giro / ghiro
Om ze zacht te maken voor a, o, u komt er een stomme I.
Te horen in: Berlino (Ernia) · Felicità (Al Bano & Romina Power) · Le donne lo sanno (Ligabue)
GN, GLI en SC
Drie lettergroepen die één klank zijn.
GN is de nj van "oranje", en geen N:
sonno / sogno
GLI is een vloeiende klank zonder Nederlandse tegenhanger, tong plat tegen het gehemelte.
SC voor e of i is de sj van "sjaal". Voor a, o, u gewoon sk.
Te horen in: Ancora (Eduardo De Crescenzo) · Balorda nostalgia (Olly & Juli)
Waar de klemtoon valt
De meeste Italiaanse woorden hebben de klemtoon op de voorlaatste lettergreep.
Valt hij op de laatste, dan wordt hij geschreven en hoort hij bij het woord:
papa / papà
Veel gewone woorden hebben hem nog verder naar voren, zonder waarschuwing.
Te horen in: Amor (Achille Lauro) · Ancora qui (Elisa) · Volare (Nel blu dipinto di blu) (Domenico Modugno)
De klinkers, altijd vol
Het Italiaans heeft vijf klinkerletters en zeven klanken — E en O gaan open en dicht —, maar wat een buitenlander echt verraadt is iets anders: hier verslapt GEEN enkele klinker.
In het Nederlands wordt een onbeklemtoonde klinker een doffe stomme e; in het Italiaans klinkt de laatste A van een lang woord net zo helder als de eerste.
Daarom wordt de slotklinker nooit ingeslikt: die draagt geslacht en getal, en hem inslikken verandert het woord.
Zeg ze met de mond verder open en gespannener dan vanzelf gaat.
Te horen in: Canto d’amore (Angelina Mango & Marco Mengoni) · Flamenco paranoia (Samurai Jay, Vito Salamanca) · Fuorionda (Jovanotti)
De R wordt altijd met de tong geslagen
De Italiaanse R is een alveolaire tongpunt-R: de punt van de tong tikt vlak achter de boventanden. Nooit de Nederlandse huig-R, nooit de Engelse.
Eén R tussen klinkers is één korte tik; een dubbele RR zijn meerdere tikken achter elkaar — en dat is al een ander woord.
Aan het begin van een woord rolt hij ook, ook als hij alleen staat.
De huig-R is de val die het snelst opvalt: houd je die, dan klinkt de rest ook buitenlands.
Te horen in: Era già tutto previsto (Riccardo Cocciante) · Tucamacarena (Baby K) · Una canzone d'amore (883)
De S tussen klinkers wordt een Z
Tussen twee klinkers wordt de Italiaanse S stemhebbend: de keel trilt, zoals de Z in «zon».
Aan het begin van een woord, of naast een stemloze medeklinker, is het een gewone S.
Een dubbele SS is ALTIJD stemloos, en daarom klinkt een woord met twee S'en duidelijk anders dan hetzelfde woord met één.
Het noorden van Italië maakt hem stemhebbender dan het zuiden; beide zijn correct.
Te horen in: A fari spenti (Elodie) · Acquario (Ultimo)
De Italiaanse Z is twee medeklinkers
De Italiaanse Z is nooit de Nederlandse z. Het zijn twee medeklinkers tegelijk: of TS (stemloos) of DZ (stemhebbend).
Geen regel zegt welke van de twee: dat leer je met het woord. Grofweg is -ZIONE een TS en een begin-Z meestal DZ.
Een dubbele ZZ wordt aangehouden, zoals elke dubbele, en komt heel vaak voor.
Wat telt is dat je BEIDE medeklinkers hoort: komt er alleen een S uit, dan landt het woord niet.
Te horen in: La Costiera Amalfitana (Fabio Rovazzi feat. Arisa, Nino D'Angelo)
S + medeklinker, zonder aanloop
Het Italiaans begint woorden met S gevolgd door nog een medeklinker, zonder hulpklinker ervoor.
Sprekers van het Spaans zetten er een E voor — «estrada» voor strada: die E bestaat hier niet.
Die begin-S wordt bovendien STEMHEBBEND vóór een stemhebbende medeklinker: in sbagliare klinkt hij bijna als een Z.
En het verklaart een stukje grammatica: woorden met S+medeklinker krijgen de lidwoorden LO en GLI, niet IL en I.
Te horen in: Italodisco (The Kolors) · Non ti scordar mai di me (Giusy Ferreri) · Zitti e buoni (Måneskin)
De H zwijgt: hij verhardt alleen
In het Italiaans wordt de H NOOIT uitgesproken. Hij heeft geen eigen klank en blaast niets.
Zijn enige taak is spelling: tussen een C of G en een E of I houdt hij de klank hard. Zonder hem zou die C of G zacht worden.
Hij onderscheidt ook gelijkklinkende woorden: de vormen van avere dragen hem, hun naamgenoten niet.
Voor Nederlandstaligen is de valkuil blazen: hier komt geen lucht uit.
Te horen in: Sorry Scusa Lo Siento (Pinguini Tattici Nucleari) · Summer Funk (Francesco Gabbani)
Oefen het met de liedjes
In de app heeft elke les oefeningen, voorbeeldzinnen en vervoegingstabellen die uit de liedjes komen die je leert.